Gerda Steyn se sewende heerskappy: Die syfers agter die legende

Gerda Steyn het Gister op die Kaapse Skiereiland geskiedenis herskryf. Sewe agtereenvolgende Two Oceans Ultra Marathon-titels , ’n prestasie wat geen vrou of man in die geskiedenis van hierdie wedloop nog kon ewenaar nie. Die vorige rekord van vier agtereenvolgende oorwinnings, gestel deur Olesya Nurgalieva, lyk nou soos ’n voetnoot.

Maar hoe vinnig is 3 uur, 27 minute en 43 sekondes oor 56 kilometer werklik? En wat gebeur bínne daardie liggaam terwyl sy oor Chapman’s Peak en Constantia Nek vlieg? Kom ons breek dit af , kilometer vir kilometer, hartklop vir hartklop. DEEL 1: DIE SPOED IN SYFERS

Gemiddelde spoed Steyn het 56 km in 207 minute en 43 sekondes voltooi. Dit is ’n gemiddelde snelheid van 16,17 km/h , vir drie en ’n half uur lank, oor bergpasse, langs die see, in die koue oggendlug.

Om dit in perspektief te plaas: die gemiddelde Suid-Afrikaner stap teen ongeveer 5 km/h. Steyn het dus meer as drie keer so vinnig as ’n gewone stapper beweeg , en dit vir 56 kilometer sonder ophou.

Tempo per kilometer

Haar gemiddelde tempo was 3 minute en 43 sekondes per kilometer. Dit beteken elke kilometer , of dit nou ‘n plat stuk langs Muizenberg se strand was of die steil klim oor Chapman’s Peak , is binne minder as vier minute afgehandel.

Ter vergelyking: die meeste wedloopklub-hardlopers sal bly wees met ’n 5:30/kmtempo oor 10 km. Steyn het dit oor 56 km teen byna twee minute vinniger per kilometer volgehou.

Afstand per minuut

Elke minuut wat Steyn gehardloop het, het sy gemiddeld 269,7 meter afgelê. Dit is amper drie rugbyvelde per minuut , van wegspring tot einde.

Totale treë

’n Elite ultramarathon-hardloper met ’n stapleng van ongeveer 1,4 tot 1,5 meter neem na beraming 37 000 tot 40 000 treë om 56 km te voltooi. Steyn se voete het vandag dus sowat 38 000 keer die teerpad getref , elk met ’n impakkrag van twee tot drie keer haar liggaamsgewig.

Die rekord in konteks

Jaar	Tyd	Tempo/km
2018	3:46:41	4:03
2019	3:31:28	3:46
2022	3:28:08	~3:44
2024 (rekord)	3:26:54	3:41
2025	3:29:10	3:44
2026	3:27:43	3:43

Haar tyd vandag is slegs 49 sekondes stadiger as haar eie baanrekord van 2024 , en meer as ses minute voor die naasvolgende vrou, Margaret Jepchumba.

---

DEEL 2: WAT DIE LIGGAAM DEURMAAK

Terwyl toeskouers Steyn sien glimlag oor die wenstreep, woed daar ’n oorlog bínne haar liggaam. Hier is wat die sportwetenskap ons vertel oor wat ’n menslike liggaam verduur tydens 3 uur en 27 minute se ultra-afstandhardloop.

Hartklop: ’n Motor wat nie ophou nie

’n Elite vroulike hardloper se hart klop tydens ’n ultramarathon gemiddeld teen ongeveer 160 tot 170 slae per minuut. Oor die duur van Steyn se wedloop beteken dit haar hart het vandag na beraming 34 000 tot 35 000 keer geklop , net tydens die wedloop self.

Ter vergelyking: ’n persoon wat rustig op die bank sit se hart klop ongeveer 4 200 keer per uur. Steyn se hart het dus in drie en ’n half uur soveel gewerk soos ’n gewone hart in meer as agt uur.

Sweet en vloeistofverlies: Die onsigbare stryd

Tydens intense langafstandhardloop verloor ’n atleet gemiddeld 1,0 tot 1,8 liter sweet per uur, afhangende van temperatuur, humiditeit en individuele fisiologie. Oor 3,46 uur beteken dit Steyn het na beraming tussen 3,5 en 6 liter sweet verloor vandag.

Dit is die ekwivalent van ’n volle ysemmer vol vloeistof wat uit haar liggaam verdamp het terwyl sy hardloop. Selfs met gereelde waterinnname by die verskaffingspunte verloor ’n elite-atleet tipies 2 tot 4% van haar liggaamsgewig teen die einde van so ’n wedloop. Vir ’n atleet van 52–55 kg beteken dit meer as ’n kilogram se netto vloeistofverlies, selfs ná drinkpunte.

Die sweet bevat nie net water nie , dit neem ook natrium (tot 1 gram per liter), kalium, magnesium en chloried saam. Hierdie elektrolietverlies is een van die hoofredes waarom krampe in die laaste kilometers van ’n ultramarathon so algemeen is. Die feit dat Steyn sónder sigbare krampe wen, getuig van uiters presiese voedings- en hidrasiebeplanning.

Blaas en niere: Die liggaam kies

Hier is ’n feit wat min mense bespreek: tydens hoë-intensiteit langafstandhardloop onderdruk die liggaam urine-produksie aktief. Die simpatiese senuweestelsel , dieselfde stelsel wat die “veg-of-vlug”-reaksie beheer , herlei bloed weg van die niere na die spiere en vel.

Die resultaat:

• Urineproduksie daal met 30 tot 60% tydens intense oefening.

• Baie elite-hardlopers voltooi ’n ultramarathon sonder om ’n enkele keer te urineer.

• Sommige ervaar na die wedloop donker, gekonsentreerde urine , ’n teken van die mate van dehidrasie.

• In uiterste gevalle kan die anti-diuretiese hormoon (ADH) so hoog styg dat dit tot hiponatremie (gevaarlik lae natriumvlakke) kan lei as ’n atleet te veel water sonder elektroliete drink.

Spiervernietiging: Die prys van 56 km

Met elke tree ervaar Steyn se quadriseps, hamstrings en kuitspiere ’n impakkrag van twee tot drie keer haar liggaamsgewig. Oor 38 000 treë beteken dit haar bene het vandag die kumulatiewe ekwivalent van meer as 4 000 ton krag geabsorbeer.

Die gevolg is mikroskopies spierskeuring , klein skeuringetjies in die spiervesels. Na ’n ultramarathon toon bloedtoetse tipies:

• Kreatienkinase (CK) vlakke tot 10 keer hoër as normaal , ’n merker van spierbeskadiging.

• Mioglobien in die bloedstroom, vrygestel uit beskadigde spierselle.

• Verhoogde inflammasiemerkers (C-reaktiewe proteïen) soortgelyk aan vlakke wat na chirurgie gesien word

Dit neem ’n elite-atleet se liggaam tipies 10 tot 14 dae om volledig van ’n ultramarathon te herstel.

Energieverbruik: Meer as ’n dag se kos

’n Vrou van Steyn se gewig en fiksheid verbrand na beraming 55 tot 65 kalorieë per kilometer tydens ultramarathon-hardloop. Oor 56 km beteken dit ’n totale energieverbruik van tussen 3 000 en 3 600 kalorieë , meer as wat die meeste volwassenes in ’n volle dag eet.

Die liggaam gebruik aanvanklik ’n mengsel van koolhidrate (glikogeen) en vet as brandstof. Maar die liggaam se glikogeenvoorrade , gestoor in die spiere en lewer , is beperk tot ongeveer 2 000 kalorieë. Dit beteken Steyn se liggaam het iewers ná die 30–35 km-merk al meer op vetverbranding moes staatmaak, aangevul deur die gels en sportdrankies wat sy onderweg ingeneem het. Hierdie oorgangsmoment is wat hardlopers “die muur” noem.

Asemhaling: 10 000 asemteue

’n Elite-hardloper haal tydens ’n ultramarathon gemiddeld 40 tot 50 keer per minuut asem. Oor 207 minute beteken dit Steyn het vandag na beraming 8 300 tot 10 400 asemteue geneem, en sowat 3 000 tot 4 000 liter lug deur haar longe getrek.

Velverbranding en bloedblase

Selfs met die beste skoene en klere is skuurwonde, bloedblase en teeknael (bloeding onder die toonnaels) ’n alledaagse werklikheid vir ultramarathon-lopers. Steyn se 38 000 treë met die herhaalde wrywing beteken haar voete het vandag ’n slagveld verduur.

Kern-liggaamstemperatuur

Tydens langafstandhardloop kan ’n atleet se kerntemperatuur styg tot 39–40°C , vergeleke met die normale 37°C. Die liggaam se vernaamste afkoelmeganisme is sweet wat verdamp, maar in vogtige toestande word dit minder effektief. Die feit dat die Two Oceans vroeg in die oggend begin, met die koeler Kaapse herfsweeer, is ’n bewuste ontwerpbesluit wat hittegerelateerde noodgevalle help voorkom.

---

DEEL 3: STEYN vs. DIE VIER-MINUUT-MYL , ’N VERGELYKING WAT JOU ASEM SAL WEGSLAAN

Die myl wat die wêreld verander het

Op 6 Mei 1954 het Roger Bannister in Oxford, Engeland, die onmoontlike reggekry: hy het ’n myl (1,609 km) in 3 minute en 59,4 sekondes gehardloop. Dokters en wetenskaplikes het destyds gewaarsku dat dit lewensgevaarlik kon wees om dit selfs te probeer. Die menigte het ontplof toe die omroeper die woord “three…” uitgespreek het , die res van die tyd was onhoorbaar onder die gejuig.

Daardie enkele wedloop het ’n sielkundige muur afgebreek. Binne 46 dae het die Australiër John Landy dit ook reggekry. Vandag, 72 jaar later, het meer as 2 000 atlete wêreldwyd die vier-minuut-grens deurbreek. Die huidige wêreldrekord staan op 3:43.13, gestel deur Marokko se Hicham El Guerrouj in 1999.

Hoe vergelyk Steyn se tempo?

Hier word dit werklik interessant. Kom ons plaas die syfers langs mekaar:

Atleet	Afstand	Tyd	Spoed	Tempo/km
Roger Bannister (1954)	1.6 km	3:59,4	24,2 km/h	2:29/km
Hicham El Guerrouj (1999)	1.6 km	3:43,13	25,9 km/h	2:19/km
Gerda Steyn (2026)	56 km	3:27:43	16,17 km/h	3:43/km

Bannister het sy rekordspoed vir minder as vier minute volgehou oor 1,6 kilometer. Steyn het haar tempo vir 207 minute volgehou , meer as 52 keer langer , oor 34,8 keer die afstand.

Die tempo in myl-terme

As ons Steyn se gemiddelde tempo van 3:43 per kilometer omskakel na myl-afstand, sou sy elke myl in ongeveer 5 minute en 59 sekondes voltooi. Dit beteken sy het vir byna drie en ’n half uur lank elke myl teen net onder ses minute gehardloop , oor bergpasse, langs die kus, in die wind.

Om dit in perspektief te plaas: ’n sub-ses-minuut-myl is vir die meeste rekreasiehardlopers ’n merkwaardige prestasie oor ’n enkele myl. Steyn het dit 34,8 keer agtereenvolgens gedoen sonder ophou.

Die “Vier-Minuut-Myl-Klub” vandag

Wat Bannister in 1954 begin het, het ’n eksklusiewe klub geword. Maar selfs binne daardie klub van 2 000+ atlete is die meerderheid spesialiste wat hierdie spoed vir slegs vier minute kan volhou. Min van hulle sou selfs 10 kilometer teen Steyn se tempo kon hardloop, wat nog te sê 56.

Die vergelyking gaan nie oor wie vinniger is nie , dit gaan oor die aard van menslike grense. Bannister het bewys dat die menslike liggaam vir vier minute teen ’n onmoontlik geagte spoed kan beweeg. Steyn bewys jaar na jaar dat die menslike liggaam teen ’n buitengewone spoed vir ure aaneen kan aanhou , oor een van die swaarste roetes ter wêreld.

Die diepste vergelyking

Bannister se liggaam het ná sy rekord ineengestort op die baan , hy het later gesê hy het gedink hy is dood. Steyn hardloop oor die wenstreep met ’n glimlag.

Maar die fisiologiese werklikheid is ewe brutaal. Bannister se vier minute het sy liggaam tot by anaërobiese grens gedruk , suurstofgebrek, melksuuropbou, ’n hart wat teen meer as 190 slae per minuut klop. Steyn se drie en ’n half uur eis ’n ander soort tol: die stadige, meedoënlose uitputting van brandstof, vloeistof, elektroliete en spiervezels. Waar Bannister se stryd ‘n ontploffing was, is Steyn s’n ’n uitgerekte slagveld.

Albei is monumente tot wat die menslike liggaam kan bereik wanneer talent, dissipline en onwrikbare wilskrag bymekaarkom.

---

TEN SLOTTE

Wanneer Gerda Steyn oor daardie wenstreep hardloop met haar kenmerkende glimlag, maak dit alles maklik lyk. Maar die syfers vertel ’n ander storie , een van buitengewone menslike vermoë, jare se gedissiplineerde voorbereiding, en ’n liggaam wat tot die uiterste grens gedruk word.

Roger Bannister het in 1954 bewys dat die onmoontlike moontlik is , vir vier minute. Gerda Steyn bewys dit sewe keer agtereenvolgens , vir drie en ’n half uur op ’n slag.

Sewe titels. Sewe keer het sy haar liggaam deur hierdie hel gestuur en elke keer as oorwinnaar aan die ander kant uitgekom.

Sy is nie net Suid-Afrika se koningin van die pad nie. Sy is een van die merkwaardigste ultramarathon-atlete wat die wêreld nog opgelewer het.